เพราะการเริ่มต้นครอบครัวของพ่อแม่วัยรุ่น ต้องการ “ความเข้าใจ” และ “โอกาส” มากกว่าการตีตรา…เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2569 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพะเยา ร่วมกับมูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา ภายใต้การสนับสนุนของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้จัดการประชุม “คณะทำงานป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น จังหวัดพะเยา” ณ ห้องประชุมมูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา จ.พะเยา
การประชุมในครั้งนี้มีภาคีเครือข่ายภาครัฐหลายภาคส่วนเข้าร่วมเพื่อรายงานผลการดำเนินงาน ร่วมกันวางแนวทางยกระดับคุณภาพชีวิตพ่อแม่วัยรุ่นอย่างยั่งยืน โดยได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานหลัก ได้แก่
• ด้านสาธารณสุข: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพะเยา (สสจ.)
• ด้านสวัสดิการสังคม: บ้านพักเด็กและครอบครัว, พมจ. พะเยา และสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• ด้านการศึกษา: ศึกษาธิการจังหวัด,สพม., สพป.เขต1 เขต2 กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.), สถาบันการอาชีวศึกษาภาคเหนือ เขต2 และมหาวิทยาลัยพะเยา
• ด้านภาคประชาสังคม: กลุ่มแฝกริมน้ำแม่กา
ภายในงาน กลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ สสจ.พะเยา ได้สะท้อนให้เห็นภาพรวมของสถานการณ์ปัจจุบันและกระบวนการทำงานเชิงป้องกันในระดับจังหวัด ขณะที่ มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา ได้นำเสนอผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมจากการลงพื้นที่ทำงานเชิงรุกใน ต.ขุนควร (อ.ปง) และ ต.พระธาตุขิงแกง (อ.จุน) ความสำเร็จนี้เกิดขึ้นจากระบบ “พี่เลี้ยงชุมชน” (อสม./ผู้ใหญ่บ้าน) ที่เข้าไปสร้างความไว้วางใจจนสามารถเข้าถึงและช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายได้ถึง 27 คน โดยพบความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจใน 4 มิติหลัก:
1. มิติด้านสุขภาพ น้อง ๆ มีวุฒิภาวะทางอารมณ์ดีขึ้น สื่อสารกับลูกด้วยเหตุผล ใช้การเล่านิทานสร้างสายสัมพันธ์ในครอบครัว และรู้จักวางแผนครอบครัวด้วยความมั่นใจ
2. มิติด้านสวัสดิการ ผลักดันให้น้อง ๆ เข้าถึงสิทธิเงินอุดหนุนเด็กแรกเกิดได้ครบ 100% พร้อมได้รับการสนับสนุนของใช้จำเป็น (นมผง/แพมเพิส) จาก อบต. ในพื้นที่
3. มิติด้านเศรษฐกิจ ส่งเสริมอาชีพตามความถนัด เช่น การทำ “ขนมดอกจอก” ที่ต่อยอดไปสู่การทำ Snack Box สำหรับงานประชุม, งานผ้าปักลายม้ง รวมถึงทักษะการตลาดสมัยใหม่อย่างการขายของบน TikTok เพื่อสร้างรายได้จริง
4. มิติด้านการศึกษา: คืนโอกาสทางการศึกษาให้กลุ่มเป้าหมาย โดยมีน้อง ๆ ถึง 7 คน ตัดสินใจกลับมาเรียนต่อผ่าน “โรงเรียนมือถือ” (Mobile School) เพื่อปูทางสู่อนาคตที่มั่นคง
บทเรียนสำคัญ: “ความไว้วางใจ คือกุญแจสู่การเปลี่ยนแปลง”
ในช่วงท้ายของการประชุม ภาคีเครือข่ายได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและสรุปบทเรียนร่วมกันว่า การทำงานกับพ่อแม่วัยรุ่นให้ประสบความสำเร็จต้องยึดหลัก “ยืดหยุ่น – ไม่ตีตรา – ตอบโจทย์ชีวิตจริง” ต้องมีกองเลขาที่เข้มแข็ง การเชื่อมข้อมูลระหว่าง สสจ., บ้านพักเด็กฯ และมูลนิธิฯ ช่วยให้ความช่วยเหลือแม่นยำและไม่ตกหล่น
สวัสดิการที่ใส่ใจ การจัดให้มี “เจ้าหน้าที่ช่วยเลี้ยงลูก” ระหว่างที่น้อง ๆ เข้าร่วมกิจกรรม คือรายละเอียดเล็ก ๆ ที่สร้างโอกาสยิ่งใหญ่ ช่วยให้พ่อแม่วัยรุ่นได้เรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ ได้อย่างเต็มที่โดยไม่ต้องพะวง
พะเยาพร้อมเดินหน้าขับเคลื่อนกลไกนี้ต่อไป เพื่อให้ “พ่อแม่วัยรุ่น” ทุกคนมีที่ยืนที่เข้มแข็งในสังคมและเติบโตไปพร้อมกับลูกน้อยได้อย่างมีคุณภาพ
